Đề kiểm tra cuối học kì I — Ngữ văn 9
Ngữ văn Lớp 9 · 20 câu hỏi có lời giải
Câu 1.Hai câu thơ "Quê hương anh nước mặn đồng chua / Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá" trong bài "Đồng chí" cho thấy điều gì?
- A.Hai người lính đều là con nhà khá giả
- B.Hai người lính xuất thân từ những miền quê nghèo khó khác nhau, đó là cơ sở của tình đồng chí
- C.Hai người lính là anh em ruột
- D.Hai người lính từng học chung một trường
Xem đáp án
Đáp án: B. Hai người lính xuất thân từ những miền quê nghèo khó khác nhau, đó là cơ sở của tình đồng chí
Câu thơ giới thiệu xuất thân từ những vùng quê nghèo khác nhau (đồng chua nước mặn, đất sỏi đá) của hai người lính — điểm tương đồng về hoàn cảnh xuất thân, là cơ sở đầu tiên hình thành tình đồng chí.
Câu 2.Giọng điệu chủ đạo của "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" là gì?
- A.Bi thương, ai oán
- B.Trang nghiêm, cổ kính
- C.Ngang tàng, hóm hỉnh, lạc quan
- D.Nhẹ nhàng, sâu lắng
Xem đáp án
Đáp án: C. Ngang tàng, hóm hỉnh, lạc quan
Bài thơ mang giọng điệu ngang tàng, tinh nghịch pha chút hóm hỉnh, thể hiện tinh thần lạc quan, coi thường gian khổ của người lính lái xe Trường Sơn.
Câu 3.Bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" kết thúc bằng hình ảnh gì?
- A.Đoàn thuyền gặp bão trên biển
- B.Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời, trở về khi bình minh lên
- C.Đoàn thuyền bị chìm ngoài khơi
- D.Ngư dân bỏ nghề đi biển
Xem đáp án
Đáp án: B. Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời, trở về khi bình minh lên
Bài thơ khép lại bằng hình ảnh đoàn thuyền trở về trong ánh bình minh, "Câu hát căng buồm với gió khơi" vang lên đầy khí thế, tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng với cảnh ra khơi.
Câu 4.Từ "ấp iu" trong câu "Một bếp lửa ấp iu nồng đượm" (Bếp lửa) có nghĩa là gì?
- A.Sự nóng bức, khó chịu
- B.Sự chăm chút, nâng niu, kiên nhẫn nhóm lửa
- C.Sự vội vàng, cẩu thả
- D.Sự lạnh lẽo, hờ hững
Xem đáp án
Đáp án: B. Sự chăm chút, nâng niu, kiên nhẫn nhóm lửa
"Ấp iu" là từ láy sáng tạo, gợi liên tưởng đến "ấp ủ" và "nâng niu", diễn tả sự chăm chút, kiên trì, khéo léo của người bà khi nhóm bếp lửa.
Câu 5.Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc (truyện "Làng") là gì?
- A.Vui mừng, tự hào
- B.Đau đớn, tủi hổ, xấu hổ đến mức không dám ra đường
- C.Thờ ơ, không quan tâm
- D.Tức giận vợ con
Xem đáp án
Đáp án: B. Đau đớn, tủi hổ, xấu hổ đến mức không dám ra đường
Tin làng theo giặc khiến ông Hai bàng hoàng, đau đớn, tủi hổ như chính mình mang tội, cúi gằm mặt, không dám nhìn ai, thể hiện tình yêu làng gắn liền lòng tự trọng, tinh thần yêu nước.
Câu 6.Chiếc lược ngà trong truyện cùng tên do ai làm và dành tặng cho ai?
- A.Bé Thu làm tặng ông Sáu
- B.Ông Sáu tự tay làm, dành tặng cho bé Thu
- C.Bà ngoại làm tặng bé Thu
- D.Đồng đội làm tặng ông Sáu
Xem đáp án
Đáp án: B. Ông Sáu tự tay làm, dành tặng cho bé Thu
Ông Sáu đã tỉ mỉ làm chiếc lược bằng ngà voi ở chiến khu để tặng con gái như lời hứa trước lúc chia tay, nhưng ông hi sinh trước khi kịp trao tận tay.
Câu 7.Phương châm về chất trong hội thoại yêu cầu điều gì?
- A.Nói đúng nội dung yêu cầu của giao tiếp, không thừa không thiếu
- B.Không nói những điều mà mình không tin là đúng hoặc không có bằng chứng xác thực
- C.Nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh lạc đề
- D.Nói ngắn gọn, rành mạch, tránh mơ hồ
Xem đáp án
Đáp án: B. Không nói những điều mà mình không tin là đúng hoặc không có bằng chứng xác thực
Phương châm về chất đòi hỏi người nói chỉ nói những điều mình tin là đúng và có căn cứ xác thực, không bịa đặt hay nói những điều thiếu bằng chứng.
Câu 8.Khi nói "Tôi nghe nói…", "Hình như…" người nói đang tuân thủ phương châm hội thoại nào?
- A.Phương châm về lượng
- B.Phương châm về chất (rào đón khi thông tin chưa chắc chắn)
- C.Phương châm lịch sự
- D.Phương châm cách thức
Xem đáp án
Đáp án: B. Phương châm về chất (rào đón khi thông tin chưa chắc chắn)
Các cụm từ rào đón như "tôi nghe nói", "hình như" được dùng khi người nói chưa có đủ bằng chứng chắc chắn, nhằm tuân thủ phương châm về chất — không khẳng định điều mình chưa tin chắc.
Câu 9.Dẫn trực tiếp là gì?
- A.Nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người/nhân vật, đặt trong dấu ngoặc kép
- B.Thuật lại lời nói theo ý của người viết, không cần giữ nguyên văn
- C.Chỉ dùng khi trích dẫn thơ ca
- D.Không cần dấu câu đặc biệt
Xem đáp án
Đáp án: A. Nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người/nhân vật, đặt trong dấu ngoặc kép
Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hoặc ý nghĩ của người hoặc nhân vật, lời dẫn được đặt trong dấu ngoặc kép.
Câu 10.Câu nào sau đây sử dụng cách dẫn gián tiếp?
- A.Anh ấy nói: "Tôi sẽ đến sớm."
- B.Nó bảo rằng nó sẽ đến sớm.
- C."Tôi sẽ đến sớm" — anh ấy nói.
- D.Anh ấy nói, "Tôi sẽ đến sớm".
Xem đáp án
Đáp án: B. Nó bảo rằng nó sẽ đến sớm.
Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói/ý nghĩ có điều chỉnh cho phù hợp, không đặt trong dấu ngoặc kép, thường có từ "rằng" hoặc "là".
Câu 11.Từ vựng tiếng Việt phát triển chủ yếu bằng những con đường nào?
- A.Chỉ bằng cách vay mượn từ ngữ nước ngoài
- B.Chỉ bằng cách rút gọn từ có sẵn
- C.Phát triển nghĩa của từ ngữ và tạo từ ngữ mới, mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài
- D.Chỉ bằng cách ghép âm ngẫu nhiên
Xem đáp án
Đáp án: C. Phát triển nghĩa của từ ngữ và tạo từ ngữ mới, mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài
Từ vựng tiếng Việt phát triển theo hai hướng chính: biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ trên cơ sở nghĩa gốc, đồng thời tạo từ ngữ mới và mượn từ ngữ tiếng nước ngoài.
Câu 12.Các từ "internet", "email" trong tiếng Việt thuộc loại từ nào?
- A.Từ láy thuần Việt
- B.Từ Hán Việt
- C.Từ mượn (vay mượn từ tiếng nước ngoài)
- D.Từ tượng thanh
Xem đáp án
Đáp án: C. Từ mượn (vay mượn từ tiếng nước ngoài)
"Internet", "email" là những từ mượn từ tiếng Anh, được sử dụng phổ biến trong tiếng Việt hiện đại do sự phát triển của khoa học công nghệ.
Câu 13.Yếu tố nghệ thuật trong văn bản thuyết minh có vai trò gì?
- A.Làm cho văn bản sinh động, hấp dẫn hơn mà vẫn đảm bảo tính chính xác, khách quan của tri thức
- B.Thay thế hoàn toàn nội dung tri thức khoa học
- C.Làm cho văn bản trở thành một bài thơ trữ tình
- D.Không có vai trò gì đáng kể
Xem đáp án
Đáp án: A. Làm cho văn bản sinh động, hấp dẫn hơn mà vẫn đảm bảo tính chính xác, khách quan của tri thức
Yếu tố nghệ thuật (kể chuyện, miêu tả, biện pháp tu từ...) giúp bài thuyết minh sinh động, hấp dẫn hơn, nhưng vẫn phải đảm bảo tính chính xác, khách quan của đối tượng thuyết minh.
Câu 14.Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là gì?
- A.Miêu tả cảnh vật thiên nhiên xung quanh nhân vật
- B.Tái hiện những suy nghĩ, cảm xúc, diễn biến tâm trạng của nhân vật
- C.Miêu tả ngoại hình nhân vật một cách chi tiết
- D.Kể lại toàn bộ hành động của nhân vật
Xem đáp án
Đáp án: B. Tái hiện những suy nghĩ, cảm xúc, diễn biến tâm trạng của nhân vật
Miêu tả nội tâm là tái hiện những suy nghĩ, cảm xúc, diễn biến tâm trạng của nhân vật, giúp khắc họa chiều sâu tính cách và đời sống tinh thần nhân vật.
Câu 15."Truyện Kiều" của Nguyễn Du được viết bằng thể thơ nào?
- A.Thất ngôn bát cú
- B.Song thất lục bát
- C.Lục bát
- D.Ngũ ngôn
Xem đáp án
Đáp án: C. Lục bát
"Truyện Kiều" gồm 3254 câu thơ lục bát — thể thơ truyền thống của dân tộc, giàu nhạc điệu, dễ đọc, dễ nhớ, phù hợp với truyện thơ Nôm.
Câu 16."Truyện Kiều" của Nguyễn Du dựa trên cốt truyện của tác phẩm nào?
- A."Kim Vân Kiều truyện" của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc)
- B."Chinh phụ ngâm" của Đặng Trần Côn
- C."Lục Vân Tiên" của Nguyễn Đình Chiểu
- D.Một truyện cổ tích dân gian Việt Nam
Xem đáp án
Đáp án: A. "Kim Vân Kiều truyện" của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc)
Nguyễn Du dựa theo cốt truyện "Kim Vân Kiều truyện" — tiểu thuyết chương hồi của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc), sáng tạo thành kiệt tác thơ Nôm mang đậm tinh thần, tâm hồn Việt Nam.
Câu 17.Câu "Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh" khi miêu tả vẻ đẹp Thúy Kiều có tác dụng báo hiệu điều gì?
- A.Báo hiệu Kiều sẽ có cuộc sống hạnh phúc, êm đềm
- B.Báo hiệu số phận truân chuyên, nhiều sóng gió của Kiều (bút pháp tả người gắn dự cảm số phận)
- C.Chỉ đơn thuần ca ngợi vẻ đẹp không có hàm ý nào khác
- D.Báo hiệu Kiều sẽ trở thành người tài giỏi nổi tiếng
Xem đáp án
Đáp án: B. Báo hiệu số phận truân chuyên, nhiều sóng gió của Kiều (bút pháp tả người gắn dự cảm số phận)
Vẻ đẹp khiến "hoa ghen, liễu hờn" là vẻ đẹp vượt trội đến mức thiên nhiên phải đố kị — theo quan niệm "hồng nhan bạc phận" của văn học trung đại, đây là bút pháp dự báo cuộc đời nhiều truân chuyên của Kiều.
Câu 18.Câu thơ "Cỏ non xanh tận chân trời / Cành lê trắng điểm một vài bông hoa" trong "Cảnh ngày xuân" sử dụng bút pháp nghệ thuật gì?
- A.Bút pháp tả cảnh ngụ tình kết hợp chấm phá, gợi không gian mùa xuân tươi mới, khoáng đạt
- B.Bút pháp tả thực chi tiết, liệt kê
- C.Bút pháp trào phúng, châm biếm
- D.Bút pháp kể chuyện thuần túy
Xem đáp án
Đáp án: A. Bút pháp tả cảnh ngụ tình kết hợp chấm phá, gợi không gian mùa xuân tươi mới, khoáng đạt
Hai câu thơ vẽ nên bức tranh xuân với gam màu xanh - trắng hài hòa, bút pháp chấm phá ("điểm") gợi không gian khoáng đạt, trong trẻo, giàu sức sống của mùa xuân.
Câu 19.Trong đoạn "Kiều ở lầu Ngưng Bích", vì sao Kiều nhớ đến Kim Trọng trước rồi mới nhớ đến cha mẹ?
- A.Vì Kiều không còn thương cha mẹ nữa
- B.Vì nàng cảm thấy có lỗi với chàng Kim do lỡ hẹn ước, trong khi phần nào yên lòng vì đã bán mình chuộc cha
- C.Vì cha mẹ đã qua đời
- D.Vì Kim Trọng giàu có hơn cha mẹ Kiều
Xem đáp án
Đáp án: B. Vì nàng cảm thấy có lỗi với chàng Kim do lỡ hẹn ước, trong khi phần nào yên lòng vì đã bán mình chuộc cha
Nguyễn Du miêu tả tinh tế diễn biến tâm lý: Kiều nhớ Kim Trọng trước vì day dứt đã phụ lời thề nguyền, còn với cha mẹ nàng phần nào thấy yên lòng vì đã báo hiếu bằng việc bán mình chuộc cha, dù vẫn xót xa khôn nguôi.
Câu 20.Truyện ngắn "Làng" (Kim Lân) và "Chiếc lược ngà" (Nguyễn Quang Sáng) có điểm chung nào?
- A.Đều viết về đề tài tình yêu đôi lứa
- B.Đều thể hiện những tình cảm cao đẹp của con người Việt Nam (tình yêu quê hương, tình cha con) gắn với hoàn cảnh chiến tranh
- C.Đều là truyện cổ tích
- D.Đều lấy bối cảnh thành thị hiện đại
Xem đáp án
Đáp án: B. Đều thể hiện những tình cảm cao đẹp của con người Việt Nam (tình yêu quê hương, tình cha con) gắn với hoàn cảnh chiến tranh
Cả hai truyện đều khắc họa vẻ đẹp tâm hồn, tình cảm thiêng liêng của con người Việt Nam (tình yêu làng, yêu nước; tình cha con) trong hoàn cảnh kháng chiến gian khổ.